Hệ Thống Chính Trị Của Nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam

Hệ thống chính trị của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là một chỉnh thể thống nhất, gắn bó hữu cơ bao gồm: Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội bao gồm Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Công đoàn Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Hội Cựu chiến binh Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo. Trong đó, các cơ quan trong hệ thống chính trị là bộ phận cấu thành của các tổ chức trong hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở, là các tổ chức được thành lập và có thẩm quyền theo quy định nhằm thực hiện nhiệm vụ và chức năng của các tổ chức trong hệ thống chính trị.

Về cơ chế và các nguyên tắc vận hành, hệ thống chính trị Việt Nam vừa hoạt động theo những nguyên tắc phổ biến của hệ thống chính trị nói chung: nguyên tắc quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, nguyên tắc ủy quyền có điều kiện và có thời hạn (thông qua bầu cử tự do, bình đẳng, phổ thông, trực tiếp và kín); vừa hoạt động theo các nguyên tắc đặc thù khác như: Đảng lãnh đạo Nhà nước và xã hội, nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách. Nguyên tắc tập trung dân chủ là nguyên tắc hoạt động cơ bản của hệ thống chính trị. Riêng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hoạt động trên nguyên tắc đồng thuận, hiệp thương dân chủ. Nguyên tắc quyền lực nhà nước là tập trung thống nhất, không phân chia, nhưng có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực thi các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp.

Hệ thống chính trị Việt Nam mang những đặc điểm cơ bản: có một đảng duy nhất - Đảng Cộng sản cầm quyền, lãnh đạo; được xây dựng trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; được vận hành bởi nguyên tắc tập trung dân chủ; có sự song trùng quyền lực giữa các cơ quan đảng và các cơ quan nhà nước và do điều kiện lịch sử và một phần từ cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác; Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội không độc lập với Đảng và Nhà nước.

Hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam thể hiện bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, là cơ chế để thực thi quyền lực chính trị trong điều kiện giai cấp công nhân là giai cấp cầm quyền, liên minh với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức. Như vậy, hệ thống chính trị trở thành công cụ để bảo vệ lợi ích của giai cấp công nhân, giai cấp nông dân và toàn thể nhân dân lao động, là công cụ để xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Hệ thống chính trị nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tổ chức và hoạt động theo những nguyên tắc phổ biến: 1) Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân; 2) Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước và xã hội; 3) Tập trung dân chủ; 4) Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp.