Chuẩn Mực Con Người Việt Nam

Sự xuất hiện của khái niệm “Chuẩn mực con người Việt Nam” trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng là lời giải đáp cho yêu cầu bứt phá phát triển đất nước, khi Đảng nhận diện rõ rằng nếu không có những con người có đủ bản lĩnh, phẩm chất và năng lực thì mọi thành tựu kinh tế đều thiếu đi nền tảng bền vững.

Chuẩn mực con người Việt Nam là sự kết tinh của 8 giá trị cốt lõi đã được đúc kết, thử thách qua thực tiễn đổi mới bao gồm: yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương và sáng tạo. Điểm bứt phá mang tính thời đại trong khái niệm này chính là việc bổ sung và nhấn mạnh các thành tố mới như “năng lực sáng tạo”, “kỹ năng số” và “thượng tôn pháp luật” để định hình nên chân dung nhân cách con người mới Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Đây là một chỉnh thể phát triển toàn diện về cả đức, trí, thể, mỹ, nơi tinh hoa văn hóa dân tộc được gắn kết hữu cơ với tri thức hiện đại của nhân loại trong cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Về mặt lý luận, khái niệm này bắt nguồn từ sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò chủ thể của con người; khẳng định con người vừa là trung tâm, là nguồn lực chủ yếu, vừa là mục tiêu tối thượng của sự phát triển. Việc xác lập chuẩn mực này cũng chính là cụ thể hóa mối quan hệ biện chứng giữa phát triển kinh tế với xây dựng con người, coi đầu tư cho con người là khoản đầu tư mang lại tỷ suất sinh lời cao nhất cho tương lai dân tộc.

Nội hàm khái niệm “Chuẩn mực con người Việt Nam” có thể nhận diện qua bốn đặc trưng cơ bản sau:

Thứ nhất, chuẩn mực con người Việt Nam mang đặc trưng của một nguồn lực nội sinh và “hệ điều tiết” cho sự phát triển xã hội bền vững. Khi những giá trị này được thẩm thấu và thực hành rộng khắp, chúng tạo ra “sức đề kháng” văn hóa mạnh mẽ, giúp mỗi cá nhân đủ bản lĩnh để nhận diện, sàng lọc và bài trừ các hình thức văn hóa lai căng, hủ lậu, đồng thời đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái từ sớm, từ xa.

Thứ hai, khái niệm này sở hữu đặc trưng của một động lực tinh thần khơi dậy khát vọng cống hiến, biến lòng tự tôn dân tộc thành sức mạnh vật chất để quốc gia thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình.

Thứ ba, tính giao thoa và tích hợp chiến lược, khi chuẩn mực con người không đứng riêng lẻ mà nằm trong chỉnh thể của bốn hệ giá trị nền tảng: giá trị quốc gia, giá trị văn hóa, giá trị gia đình và chuẩn mực con người. Nó đóng vai trò là hạt nhân chi phối chất lượng nguồn nhân lực trình độ cao - một trong ba đột phá chiến lược để thực hiện thành công các mục tiêu về công nghệ chiến lược và kinh tế số.

Thứ tư, khái niệm mang đặc trưng của phương thức quản trị quốc gia hiện đại, lấy sự hoàn thiện của con người làm thước đo và bảo chứng cho sự hưng thịnh của quốc gia. Đặc trưng này được cụ thể hóa qua Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035 và phong trào “Bình dân học vụ số”, nhằm phổ cập kỹ năng trí tuệ và đạo đức mới đến từng ngõ ngách của đời sống xã hội.

“Chuẩn mực con người Việt Nam” nằm trong chỉnh thể của 4 hệ giá trị nền tảng: hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người. Nó không đứng riêng lẻ mà là thành tố hữu cơ kết nối giữa “Phát triển văn hóa” và “Xây dựng Đảng về đạo đức”, là hạt nhân chi phối chất lượng nguồn nhân lực chất lượng cao - một trong ba đột phá chiến lược. Có thể nói, “Chuẩn mực con người Việt Nam” chính là “ngọn cờ” định hướng tư tưởng và hành động để toàn Đảng, toàn dân ta vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội với một tâm thế tự tin, tự chủ và tự cường.