Trong quá trình đi chia sẻ tri thức nhân sinh, có một câu hỏi tôi thường gặp: Làm sao để một người có thể ứng dụng một tri thức vào đời sống một cách thuần thục và thật sự tạo ra sự chuyển hóa?
Bởi chúng ta có thể nghe một điều rất đúng, hiểu một điều rất hay, thậm chí có thể nói lại rất sâu sắc cho người khác, nhưng khi trở về với chính đời sống của mình, mọi thứ đôi khi vẫn lặp lại như cũ. Biết rằng cần yêu thương nhưng vẫn dễ nổi giận. Biết rằng cần biết ơn nhưng chỉ một chuyện không vừa ý cũng có thể khiến mình than trách. Biết rằng cần bình an nhưng tâm vẫn dễ bị kéo đi bởi những lời nói, hành động và hoàn cảnh bên ngoài.
Vậy tại sao cái biết đã có mà sự chuyển hóa vẫn chưa xảy ra?
Có lẽ bởi chúng ta thường muốn thay đổi từ phần ngọn mà chưa quay về nhìn cái gốc.
Trong đời sống, hành vi của một con người không tự nhiên mà có. Nhận thức tạo nên tư duy, tư duy dẫn đến lựa chọn, lựa chọn hình thành hành vi, hành vi được lặp lại tạo nên kết quả. Vì vậy, nếu muốn thay đổi một kết quả, đôi khi điều cần thay đổi trước tiên không phải là hành vi, mà là nhận thức đứng phía sau hành vi đó.
Một người chưa nhận thức đủ về giá trị của sức khỏe thì rất khó duy trì việc chăm sóc cơ thể. Một người chưa thật sự nhận thức được giá trị của gia đình thì dù có nghe bao nhiêu lời nhắc nhở về yêu thương, họ vẫn có thể dành những lời dễ chịu nhất cho người ngoài và những lời khó nghe nhất cho người thân.
Không phải họ không biết.
Mà là cái biết ấy chưa trở thành nhận thức đủ sâu để dẫn đường cho đời sống.
Vì thế, chúng ta không thể chỉ bắt một người phải làm điều đúng khi bên trong họ chưa thật sự nhìn thấy giá trị của điều đó. Sự ép buộc có thể tạo ra một hành vi trong một khoảng thời gian, nhưng rất khó tạo nên một con người mới.
Chuyển hóa bền vững không bắt đầu bằng câu:
“Tôi phải làm điều này.”
Mà thường bắt đầu từ một câu hỏi sâu hơn:
“Tại sao điều này lại có ý nghĩa với chính cuộc đời tôi?”
Khi một người tự mình nhìn thấy, họ bắt đầu tin. Khi họ thật sự tin, họ bắt đầu lựa chọn khác đi. Và khi những lựa chọn mới được lặp lại trong một trạng thái nội tâm phù hợp, hành vi dần trở nên tự nhiên hơn.
Đó cũng là lý do vì sao cùng một tri thức, có người nghe xong chỉ thấy đó là một bài học, nhưng có người lại thấy như một lời nhắc dành riêng cho cuộc đời mình.
Cùng nghe một câu chuyện về lòng biết ơn, một người chỉ gật đầu vì thấy đúng. Nhưng một người khác lại chợt nhớ đến mẹ, nhớ đến người bạn đời, nhớ đến những người từng âm thầm giúp mình trong những lúc khó khăn. Từ khoảnh khắc ấy, họ không còn chỉ biết về lòng biết ơn, mà bắt đầu nhìn cuộc đời bằng lòng biết ơn.
Và khi cách nhìn thay đổi, cách sống cũng bắt đầu thay đổi.
Đó chính là điểm khác biệt giữa học một tri thức và sở hữu một tri thức.
Nhưng để một tri thức thật sự đi sâu vào đời sống, chỉ hiểu thôi vẫn chưa đủ. Con người còn cần một môi trường để được nghe, được thấy, được ứng dụng, được nhắc nhớ và được tổng kết mỗi ngày.
Bởi tâm thức của chúng ta cũng giống như một mảnh đất. Mỗi ngày chúng ta đang gieo vào đó rất nhiều thứ: những điều mình nghe, những gì mình nhìn, những người mình tiếp xúc, những câu chuyện mình lặp lại trong đầu, những cảm xúc mình nuôi dưỡng và những lựa chọn mình thực hiện.
Nếu mỗi ngày ta sống trong một môi trường đầy hoài nghi, phán xét, than trách và bất an, những điều ấy rất dễ trở thành trạng thái quen thuộc.
Ngược lại, nếu mỗi ngày ta được nhúng mình trong môi trường của tri thức, sự an vui, bao dung, trân trọng và biết ơn; được ở cạnh những người cùng hướng đến sự trưởng thành; được nhắc nhớ để quay về quan sát chính mình, thì những hạt giống mới sẽ có cơ hội được gieo xuống và nuôi dưỡng.
Môi trường tạo duyên.
Nhận thức tạo nhân.
Hành vi tạo quả.
Và quả lại trở thành bài học để con người tiếp tục trưởng thành.
Vì vậy, nghịch cảnh không phải con đường duy nhất để một người chuyển hóa.
Rất nhiều người chỉ bắt đầu biết trân trọng sức khỏe khi cơ thể xuất hiện vấn đề. Chỉ biết quý trọng gia đình khi một mối quan hệ đứng trước nguy cơ đổ vỡ. Chỉ biết giá trị của thời gian khi nhìn lại và nhận ra có những năm tháng không bao giờ quay trở lại.
Nghịch cảnh có thể là một bài học rất lớn, nhưng con người không nhất thiết phải chờ đến khi đau mới trưởng thành.
Chúng ta hoàn toàn có thể trưởng thành từ sự quan sát.
Bởi cuối cùng, tri thức chỉ thật sự có giá trị khi nó bước ra khỏi lời nói và đi vào đời sống.
Từ cái biết trở thành niềm tin.
Từ niềm tin trở thành lựa chọn.
Từ lựa chọn trở thành hành động.
Từ hành động được lặp lại thành thói quen.
Và từ những thói quen ấy, một ngày ta nhận ra:
Mình không còn phải cố gắng để trở thành nữa.
Mình đã trở thành.
Có lẽ đó chính là sự chuyển hóa mà mỗi người chúng ta đều đang đi tìm.
Không phải ép mình.
Không phải chống lại mình.
Mà là đủ nhận thức để gieo một cái nhân đúng, đủ duyên để nuôi dưỡng nó, đủ kiên trì để sống cùng nó, và đủ tỉnh thức để nhận ra những quả đang trở về với chính mình.
Nhân sinh không chỉ cần những bài học để biết.
Nhân sinh cần những bài học đủ sâu để trở thành.
Bình Luận (0)