Ngồi Xuống Đi, Xe Chưa Tới Đâu

Chuyện là hôm qua Ngọc Anh có từ nhà ngoại lên TP.HCM lo một số việc ở cơ quan thuế. Xong việc thì cũng hơn 15h, điện thoại lại chuẩn bị hết pin, nên trong bụng chỉ mong một điều: lên xe ngồi cho an vị, cho chắc ăn về đến nhà.

Chỗ bắt xe là Bến xe Chợ Lớn. Xe cộ khá nhiều, người qua người lại tấp nập. Ngọc Anh đứng đó, phần thì thích thú ngó nghiêng tranh thủ khám phá, phần cũng dò xem xe đậu ở đâu.

Đang đứng loay hoay như vậy thì một chị gần đấy ngước lên hỏi: "Về đâu vậy anh?"

"Dạ em về Tân Trụ."

Chị mới nói: "Ngồi xuống đi, xe chưa tới đâu."

Trong tích tắc, tự nhiên tâm Ngọc Anh dịu ngay, cứ an an rất dễ chịu. Phút giây đó, Ngọc Anh nhận được bài học về vô úy thí.

Vô Úy Thí

Thiện tri thức khai mở cho Ngọc Anh rằng trong nhà Phật, sự cho đi, gọi là bố thí, có ba dạng. Nhà Phật gọi là tam thí (三施). Đây là lộ trình tu tập cốt lõi của một vị Bồ Tát, gọi là bố thí ba-la-mật, nhằm chuyển hóa tâm thức, buông bỏ lòng ích kỷ, tích lũy phước đức và trí tuệ.

Một là tài thí, cho tiền của, vật chất. Người thiếu ăn mình cho cơm, người thiếu mặc mình cho áo. Mà tài thí không chỉ là cho tiền cho bạc. Bỏ công ra giúp người, khuân vác đỡ đần, chăm người bệnh, hiến máu cứu người, cũng đều là tài thí cả. Đây là dạng dễ thấy nhất, cứu người ta cái khổ trước mắt.

Hai là pháp thí, cho hiểu biết, cho lẽ phải, cho tri thức và đạo lý. Đem lời hay, đem cái mình biết chỉ lại cho người khác, để họ bớt mê lầm, sống sáng ra. Dạy người một cái nghề, chỉ đường cho người lạc, khuyên người bỏ ác làm lành, đều là pháp thí. Tài thí đỡ người ta được một lúc, còn pháp thí theo người ta cả đời. Cho nên pháp thí quý hơn tài thí.

Ba là vô uý thí. Để hiểu một cách đơn giản và trọn vẹn nhất:

• Vô (無): không, không có.
• Úy (畏): sợ hãi, lo lắng, bất an.
• Thí (施): cho đi, hiến tặng.

Ghép lại, vô úy thí (無畏施) chính là đem cái không sợ hãi mà cho người khác, làm cho người ta an lòng, hết hoảng, hết lo. Một lời nói đúng lúc, một thái độ bình tĩnh, một sự có mặt khiến người ta thấy được che chở.

Sáng

Cái khổ của một đời người, hình như đều xoay quanh nỗi sợ. Hồi bé sợ la rầy, sợ đòn. Lớn lên sợ thiếu ăn thiếu mặc, sợ thất bại, sợ người ta chê. Về già sợ đau, sợ ốm, sợ chết. Có nhiều người ngồi ở nhà cũng lo, đi làm cũng lo, có tiền rồi vẫn lo.

Con người ta khổ, nhiều khi không phải vì thiếu thốn cái gì, mà vì trong lòng cứ nơm nớp không yên. Gần như suốt cả một đời người.

Người nào gỡ được cái sợ đó xuống cho mình, là người đó cứu cho mình bớt đi cái khổ trong lòng.

Sợ, hay chính là rối loạn nội tâm, có thể nói chính là cái gốc của mọi chuyện bất như ý trong đời. Nó nằm ở ngay trong lòng mình. Cứ hễ lúc nào nội tâm rối loạn, là y như rằng lúc đó ra tay là hỏng chuyện.

• Những lời nói kinh khủng nhất mình từng phát ra là vào lúc nào?
• Những hành động đáng hổ thẹn nhất mình từng làm là vào lúc nào?
• Những quyết định sai lầm nhất mình từng đưa ra là vào lúc nào?

Đều là lúc đang loạn tâm cả. Lúc đó, con người ta mất đi sự sáng suốt. Không còn nhìn ra cái đúng cái sai nữa. Cho nên nếu không làm chủ được nội tâm mình, thì cả cuộc đời này chẳng khác gì xây lâu đài trên cát. Lúc hên lúc xui, lúc trồi lúc sụt. Được chăng hay chớ, phó mặc cho may rủi.

Ngược lại, làm chủ được thế giới bên trong, thì tự khắc thế giới bên ngoài sẽ như ý.

Trong Nhà Cũng Vậy

Vậy thực hành vô úy thí có khó không? Nói ra thì nghe cao siêu, chứ nó gần lắm, diễn ra quanh mình mỗi ngày.

Gần nhất là bắt đầu từ gia đình mình.

Nhìn hình tướng, các con chưa có làm ra tiền, thậm chí còn chưa phụ giúp được ba mẹ bất kì việc gì. Vậy mà đi làm về mệt nhoài, đầu còn nặng trĩu chuyện ngoài đường, thấy con chạy ra, cười một cái, ôm một cái, gọi một tiếng "ba ơi, mẹ ơi", là bao mệt mỏi trong người tan đi đâu hết. Cái lo, cái nặng mang từ ngoài đường về, tự nhiên mất hút. Chính là vô úy thí.

Ở chiều ngược lại, ba mẹ luôn hiện diện bên cạnh con. Cái câu "cứ đi đi con, có ba mẹ đây" nghe thì đơn giản, mà nó là cả một chỗ dựa. Con biết rằng dù ngoài kia có vấp ở đâu, ngã ở đâu, thì sau lưng vẫn còn một mái nhà để về. Có cái nền đó, con mới đủ sức mạnh để bước ra đời, để dám mơ, dám làm, dám theo đuổi mọi ước mơ con mong muốn. Chính là vô úy thí.

Cứ vậy, trong một mái nhà mà mọi người biết trao tặng cho nhau sự an ổn, biết làm điểm tựa cho nhau, thì phước báu cứ thế mà đong đầy, tràn đầy dưới mái nhà yêu thương.

Ngoài xã hội cũng không có khác.

Thí Vô Úy Giả

Nói tới vô úy thí, không thể không nhắc tới một vị Bồ Tát. Vị Bồ Tát mà hạnh nguyện cả đời là ban tặng sự không sợ hãi cho muôn loài. Đó là Quán Thế Âm Bồ Tát.

Danh hiệu Quán Thế Âm đã nói lên tất cả. Từng chữ đều mang ý nghĩa tuyệt đẹp:

• Quán (觀): quán chiếu, xem xét, lắng nghe.
• Thế (世): thế gian, cuộc đời.
• Âm (音): tiếng kêu cầu, âm thanh đau khổ, hoảng loạn của chúng sanh.

Ghép lại, Quán Thế Âm là vị Bồ Tát lắng nghe hết thảy tiếng kêu than của cuộc đời. Ai đang khổ, đang sợ, đang chới với giữa cơn hoạn nạn, chỉ cần nhất tâm niệm danh hiệu Ngài, là Ngài lắng nghe thấu, liền thị hiện tới mà che chở, mà dập tắt nỗi sợ trong lòng người ta trước tiên.

Bởi Ngài hiểu, khi con người ta gặp nạn, thứ đầu tiên nhấn chìm họ không phải là cái nạn, mà là nỗi sợ. Sợ làm người ta tê liệt, mất hết lý trí. Dập được nỗi sợ xuống, tâm mới định lại, thì mới có đường mà vượt qua.

Cho nên trong cõi Ta-bà này, người đời tôn xưng Ngài một danh hiệu vô cùng đẹp: Thí Vô Úy Giả (施無畏者), bậc ban tặng sự không sợ hãi. Ai gần Ngài, ai niệm tới Ngài, đều thấy lòng mình an ổn, hết run sợ.

Có điều, đọc tới đây cả nhà đừng vội nghĩ vô úy thí là chuyện xa vời, phải là bậc Bồ Tát có thần thông mới với tới được.

Bởi Quán Thế Âm Bồ Tát đâu chỉ hiện thân hào quang chói lọi trên tòa sen cho người ta kính sợ. Ngài tùy duyên mà hiện, khi thì thân một vị quan, khi thì thân một cư sĩ, một người phụ nữ, một đứa trẻ. Cần hiện ra hình tướng nào gần gũi nhất để cứu được người, là Ngài hiện ra hình tướng đó. Muốn cho người ta hết sợ, thì trước hết mình phải trở nên gần gũi, hiền hòa, dễ gần với người ta cái đã.

Chị bên vệ đường hôm đó đâu có thần thông gì. Chị chỉ có một câu "ngồi xuống đi, chưa có xe đâu", nói đúng lúc, nói bằng cái tâm muốn giúp đỡ người nghe. Vậy là đủ. Ngay khoảnh khắc đó, chị đã là một Quán Thế Âm Bồ Tát thu nhỏ bên bến xe rồi.