Từ Điển Nhân Sinh

Tài sản của người chết để lại.

Hưởng di sản của cha mẹ.

Cái của thời trước để lại.

Kế thừa di sản văn hoá. Kinh tế, văn hoá lạc hậu là di sản của chế độ cũ.

“Dân biết” là nhân dân hiểu và nắm rõ được chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật liên quan đến cuộc sống nhân dân, vận mệnh đất nước, dân tộc. Nhân dân biết để bàn bạc, đóng góp ý kiến, hoạch định, góp phần bảo đảm khi được ban hành, thực hiện trong đời sống, đem lại kết quả tốt; để hiểu được chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật, tạo cơ sở để thống nhất, đồng thuận, đồng lòng, đoàn kết tổ chức, thực hiện đạt kết quả cao trong cuộc sống.

“Dân bàn” là nhân dân được thảo luận, bàn bạc ý kiến, góp ý với Đảng và Nhà nước, để việc hoạch định, thực hiện chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật được thực hiện một cách chính xác, phù hợp, hiệu quả. Nhân dân bàn bạc, thống nhất cách thức, biện pháp tổ chức, triển khai thực hiện có hiệu quả vào thực tiễn công việc, mang lại lợi ích cho nhân dân, đất nước. Khi nhân dân góp ý kiến đúng, xác đáng thì phải trân trọng, tiếp thu, hoàn thiện cho tốt hơn; khi nhân dân góp ý kiến chưa xác đáng, chưa phù hợp cần phải giải thích, tuyên truyền, thuyết phục để nhân dân hiểu, nắm rõ chủ trương, chính sách, pháp luật và những lợi ích đem lại.

“Dân làm” là nhân dân thực hiện các chủ trương, chính sách, pháp luật vào thực tiễn cuộc sống, bảo đảm hiệu quả. Nhân dân thực hiện trên tinh thần làm chủ, vai trò chủ thể thực hiện, triển khai hoạt động, công việc với cách thức, phương pháp, phương tiện, lực lượng nhằm thực hiện tốt các chủ trương, chính sách, pháp luật, việc làm vào đời sống đạt hiệu quả. Trong quá trình đó, cán bộ, đảng viên trước hết cần làm tốt vai trò là một công dân, với tinh thần là hạt nhân, đi đầu trong tổ chức, triển khai, thực hiện.

“Dân kiểm tra” là việc nhân dân xem xét, đánh giá thực tế thực hiện chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật để phát hiện những sai lệch, thiếu sót, từ đó đề xuất, đưa ra biện pháp điều chỉnh kịp thời, ngăn chặn, xử lý, bảo đảm thực hiện có hiệu quả, đạt mục tiêu đề ra, đồng thời phát hiện để các cấp, các ngành biểu dương những việc làm tốt.

“Dân giám sát” là nhân dân theo dõi, xem xét, đánh giá quá trình thực hiện, kết quả thực hiện chủ trương, đường lối, chính sách, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, dự án, v.v; việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức.

“Dân thụ hưởng” là nhân dân được nhận, thụ hưởng thành quả, kết quả của quá trình phát triển về đời sống vật chất, tinh thần mà các chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật mang lại sau quá trình tổ chức, thực hiện. Nhân dân thụ hưởng lợi ích là thước đo cho mục đích, động lực thực sự, cuối cùng của chủ trương, chính sách, pháp luật mà Đảng, Nhà nước đề ra và tổ chức thực hiện.

Tháng 02/1998, Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa VIII) ban hành Chỉ thị số 30-CT/TW về xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở, trong đó nhấn mạnh khâu quan trọng và cấp bách trước mắt là phát huy quyền làm chủ của nhân dân ở cơ sở, là nơi trực tiếp thực hiện mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, là nơi cần thực hiện quyền dân chủ của nhân dân một cách trực tiếp và rộng rãi nhất. Nội dung chính của Chỉ thị xoay quanh bốn khâu liên quan đến dân chủ: “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”. Đại hội Đảng lần thứ XIII (năm 2021), căn cứ vào tình hình thực tiễn và quan điểm mở rộng dân chủ, đã bổ sung hai khâu trong phương châm: “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” thành “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”.

Dân chủ là các quyền của người dân được quyết định về chính cuộc sống của mỗi người trong sự tham gia tương tác với cộng đồng để mang lại sự hài lòng của người dân.

Dân chủ là hình thức tổ chức thiết chế chính trị của xã hội dựa trên việc thừa nhận nhân dân là nguồn gốc của quyền lực, thừa nhận nguyên tắc bình đẳng, tự do và quyền con người. Dân chủ được vận dụng vào tổ chức và hoạt động của những thiết chế chính trị nhất định, là hình thức tổ chức chính trị của nhà nước. Dân chủ xuất hiện cùng với sự xuất hiện của nhà nước, là một phạm trù lịch sử. Dân chủ do tồn tại xã hội và phương thức sản xuất vật chất của xã hội quyết định. Trình độ của phương thức sản xuất khác nhau tất yếu dẫn đến sự khác nhau về mức độ thực hiện dân chủ và dân chủ hóa trong xã hội. Dân chủ biến đổi và phát triển không ngừng cả về chất và lượng trong từng giai đoạn phát triển của lịch sử xã hội loài người cũng như mỗi quốc gia.

Có hai hình thức dân chủ chủ yếu là dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện. Đây là hai hình thức không thể thiếu được của việc quản lý, điều hành, kiểm soát và thực thi quyền lực của nhân dân.

Dân chủ xã hội chủ nghĩa là nền dân chủ mà quyền làm chủ của nhân dân trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội được pháp luật bảo đảm, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản; là một hình thức thể hiện quyền tự do, bình đẳng của công dân, xác định nhân dân là chủ thể của quyền lực.

Dân chủ xã hội chủ nghĩa ghi nhận toàn bộ những quyền tự do cá nhân, tự do ngôn luận, tự do báo chí, hội họp, đi lại, tự do tín ngưỡng, tôn giáo và không tín ngưỡng, tôn giáo, quyền bất khả xâm phạm thân thể và nhà ở, quyền nghỉ ngơi, học hành, v.v.. Nhà nước tôn trọng và bảo đảm các quyền con người, quyền công dân; chăm lo hạnh phúc, sự phát triển tự do của mỗi người. Quyền và nghĩa vụ công dân do Hiến pháp và pháp luật quy định. Quyền của công dân không tách rời nghĩa vụ công dân. Dân chủ gắn liền với kỷ luật, kỷ cương và phải được thể chế hóa bằng pháp luật, được pháp luật bảo đảm.

Dự thảo văn kiện luật pháp hoặc kế hoạch.

Trình dự án luật trước Quốc hội. Thông qua dự án kế hoạch.