Từ Điển Nhân Sinh

Điều được coi là hợp lẽ phải, làm khuôn phép cho cách xử thế của con người trong xã hội.

Vì nghĩa lớn. Trọng nghĩa khinh tài. Làm việc nghĩa.

Quan hệ tình cảm thuỷ chung, phù hợp với những quan niệm đạo đức nhất định.

Nghĩa thầy trò. Ăn ở với nhau có nghĩa. Trả nghĩa.

Nghĩa hiểu một cách đơn giản là Trách nhiệm, liên quan đến tánh người là tánh Danh.

Năm nguyên tố cấu tạo nên vạn vật, theo quan niệm triết học Trung Quốc cổ đại: kim (kim loại), mộc (gỗ), thuỷ (nước), hoả (lửa), thổ (đất) (nói tổng quát).

Ngũ hành là 5 yếu tố: Kim – Mộc – Thuỷ – Hoả – Thổ.

Tương sinh: Mộc sinh Hoả, Hoả sinh Thổ, Thổ sinh Kim, Kim sinh Thuỷ, Thuỷ sinh Mộc.

Tương khắc: Mộc khắc Thổ, Thổ khắc Thuỷ, Thuỷ khắc Hoả, Hoả khắc Kim, Kim khắc Mộc.

Tương ứng với ngũ tạng: Mộc tương ứng với Can & Đởm (gan và mật), Hoả tương ứng với Tâm và Tiểu trường (tim và ruột non), Thổ tương ứng với Tỳ & Vị (lá lách, dạ dày), Kim tương ứng với Phế & Đại tràng, Thuỷ tương ứng với Thận & Bàng quang.

Tương ứng với 5 phẩm chất của con người: Nhân hành Mộc, Lễ hành Hoả, Tín hành Thổ, Nghĩa hành Kim, Trí hành Thuỷ.

Luận tương sinh, tương khắc của ngũ hành ứng với Nhân Lễ Nghĩa Trí Tín để cân bằng những phẩm chất bên trong một người.

Nhà nước xã hội chủ nghĩa là kiểu nhà nước tương ứng với giai đoạn đầu của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa. Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, trong quá trình phát triển, xã hội loài người sẽ trải qua giai đoạn phát triển quá độ lên chủ nghĩa cộng sản, đó là giai đoạn phát triển xã hội chủ nghĩa, tương ứng với giai đoạn phát triển này có kiểu nhà nước mà giai cấp lãnh đạo là giai cấp công nhân, đứng đầu là đảng tiên phong của giai cấp công nhân. Đây là nhà nước của dân, do dân và vì dân, một nhà nước kiểu mới, tiến bộ trong quá trình phát triển của xã hội loài người.

Tư cách và phẩm chất con người.

Giữ gìn nhân cách trong sạch. Tôn trọng nhân cách. Mất nhân cách.

Nhân cách của một người là tập hợp những trạng thái cảm xúc, trạng thái nhận thức bên trong nội tâm biểu hiện thông qua hình ảnh tâm trí và giá trị của người đó đối với bản thân và đối với mối quan hệ xã hội.

Quan niệm thành hệ thống về cuộc đời, về ý nghĩa, mục đích cuộc sống của con người.

Nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa.

Người có tài năng xuất sắc.

Đào tạo nhân tài. Phát hiện nhân tài.

Là người gánh vác khía cạnh nào đó trong cuộc sống của chúng ta.

Quá trình hoặc kết quả phản ánh và tái hiện hiện thực vào trong tư duy; quá trình con người nhận biết, hiểu biết thế giới khách quan, hoặc kết quả của quá trình đó.

Nâng cao nhận thức. Có nhận thức đúng. Những nhận thức sai lầm.

Nhận ra và biết được, hiểu được.

Nhận thức được vấn đề. Nhận thức rõ khó khăn và thuận lợi.

Nhận thức là quá trình phản ánh tích cực, tự giác và sáng tạo thế giới khách quan vào bộ óc người trên cơ sở thực tiễn mang tính lịch sử - xã hội. Chủ nghĩa duy vật biện chứng đưa ra những quan điểm chủ yếu về nhận thức: 1) Thế giới vật chất tồn tại khách quan, độc lập với ý thức của con người và loài người; 2) Không có cái gì mà con người không nhận thức được, chỉ có cái mà con người chưa nhận thức được; 3) Nhận thức là quá trình biện chứng, đi từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn. Nhận thức là quá trình đi từ chưa biết đến biết, từ biết ít đến biết nhiều hơn, từ chưa đầy đủ đến đầy đủ hơn nhưng không có giới hạn cuối cùng; 4) Nhận thức phải dựa trên cơ sở thực tiễn, lấy thực tiễn làm mục đích, tiêu chuẩn kiểm tra chân lý. Tri thức phải đưa trở về thực tiễn, vì mục đích của nhận thức là phục vụ thực tiễn để cải tạo hiện thực, thực tiễn có vai trò kiểm nghiệm tri thức; bổ sung tri thức mới trong giai đoạn mới của sự vật.

Bộ phận của triết học chuyên nghiên cứu về nguồn gốc, hình thức, phương pháp và giá trị của nhận thức đối với thế giới khách quan.

Thông tin hoá: Sự biết – Sự hiểu – Sự tin về một đối tượng (sự vật, sự việc, hoàn cảnh, con người).

Năng lượng hoá: Ý nghe, Ý thấy, Ý nói, Ý biết chân thật hoặc Ý nghe, Ý thấy, Ý nói, Ý biết dính bởi lớp tánh lớp tình con người theo một chiều hướng nào đó.

Vật chất hoá: Những biểu hiện qua suy nghĩ và hành động.

Khả năng, điều kiện chủ quan hoặc tự nhiên sẵn có để thực hiện một hoạt động nào đó.

Mọi người bình thường đều có năng lực suy nghĩ.

Phẩm chất tâm lí và sinh lí tạo cho con người khả năng hoàn thành một loại hoạt động nào đó với chất lượng cao.

Có năng lực tổ chức. Bồi dưỡng năng lực chuyên môn.

Năng lực của một người là mức độ trưởng thành của người đó về cả 3 mặt: Quan niệm, quan hệ xã hội và chuyên môn. Sự trưởng thành của 3 mặt này có quan hệ mật thiết với nhau tạo thành vòng tuần hoàn năng lực.

Năng lực là đặc điểm về kiến thức, thái độ, kỹ năng mà một cá nhân hoặc một tổ chức sở hữu thể hiện thông qua hành vi để thực hiện hiệu quả công việc nhất định mà cá nhân, tổ chức đó đảm nhiệm, phụ trách.

Tâm tư, tình cảm riêng của mỗi con người (nói tổng quát).

Nội tâm của nhân vật. Cuộc sống nội tâm phong phú.